Wervelend optreden Eric Vloeimans en Calefax


‘On the Spot’ verrassend, vermakelijk en eigentijds

Trompettist Eric Vloeimans heeft er een hekel aan om in vakjes te worden geplaatst. De term ‘jazztrompettist’ die hem vaak wordt aangemeten, verafschuwt hij al helemaal. ,,We leven in een vrije wereld waarin iedereen moet doen wat hij leuk vindt. Voor je het weet doe je iets fout en krijg je de jazzpolitie op je dak”, sprak Vloeimans dinsdagavond in het auditorium van het Colombus Earth Center in Kerkrade. Daar verzorgde hij samen met het rietblazersensemble Calefax voor een relatief klein publiek een even wervelend als intiem concert. Een optreden dat niet alleen vermakelijk was, maar dat ook nog eens boordevol verrassingen bleek te zitten.

Universeel

De trompettist en de vijfmansformatie – ze namen eerder een cd, getiteld On The Spot, op - bleken qua improvisatie volledig aan elkaar gewaagd. ,,Het werk van barokcomponisten en componisten uit de twintigste eeuw gaan vaak verrassend goed samen. Dat wij samen spelen is niet zo vreemd”, aldus Calefax-basklarinettist Jelte Althuis. ,,Muziek is universeel. Vergeet niet dat ook klassieke muziek ooit voor een groot deel een kwestie van improviseren was. Er stond helemaal niet zoveel vast. Eric en wij hoeven maar te denken aan samenwerken gaat er van alles borrelen.”

Net als Vloeimans heeft ook Calefax niet veel op met conventies. De vijf leden van het ensemble maken er een sport van om in het eigen repertoire allerlei stijlen en periodes uit de muziekgeschiedenis door elkaar te husselen. Koppel dit aan improvisatiestijlen die gebruikelijk zijn binnen de jazz en je krijgt een wonderlijk geheel.

Archaïsch

Ook dinsdagavond werd van tijd tot tijd – en van twee kanten - behoorlijk buiten de lijntjes gekleurd. Tot groot vermaak van de toehoorders bleken onmiskenbare klanten uit de vroege Barok heel goed te matchen met de eigentijdse klanten van Vloeimans.

Omgekeerd gaven de vijf heren met de wat archaïsch ogende instrumenten zich over aan wat je zou kunnen beschouwen als een modern samenspel dat weliswaar goed was voorbereid, maar waarbij alle ruimte was gelaten, onder de vaststelling: ‘met Eric weet je het nooit’.

Bij gebrek aan bestaand repertoire voor vijf rietblazers maakt Calefax (behalve van eigen composities) gebruik van bestaande werken die bijna nooit meer worden uitgevoerd. Zoals een vrijwel onbekend stuk van de zestiende-eeuwse componist Sebastián Aguilera de Heredia (door een van de leden van Calefax opgediept in een Spaanse bibliotheek) dat is afgestoft en speciaal voor het kwintet gearrangeerd. Mede onder invloed van de trompetklanken van Vloeimans heeft het stuk een opvallend eigentijdse jas gekregen.

Doedoek

Indrukwekkend was ook de nieuwe uitvoering van Balkan Spirits, een stuk dat Eric Vloeimans aanvankelijk samen met harpist Remy Van Kesteren op de planken bracht. In dit geval betrof het een geheel op maat gemaakt arrangement voor trompet en rietquintet.

Ook Summersault – een oud nummer van Vloeimans zelf – was in het nieuw gestoken. Een van de leden van Calefax haalde er zelfs de Armeense doedoek voor uit de kast haalden.

Interessant was het om te zien en te horen hoe alles wat zich op het podium voltrok - het concert omvatte verder werk van de Amerikaanse componist Ned McGowan en de Nederlander Albert van Veenendaal - mondeling werd toegelicht. Het hele optreden was daardoor in feite één groot hoorcollege. Het schoot zijn doel allerminst voorbij, want het kleine ‘schouwburgpubliek’ – dat zelfs een enkele vraag mocht stellen - werd helemaal meegezogen in wat zich op het podium afspeelde.

Twee Pinten

Tijdens zijn optredens wil Vloeimans onbevangen en vooral ook zonder enige beperking te werk te kunnen gaan. Soms, onthulde hij (je moet het maar durven zeggen) laat hij zich zelfs meeslepen door het carnavalsrepertoire van de Bossche lokbroekenformatie De Twee Pinten. ,,Muziek moet gelukkig maken, had hij voorafgaand aan het optreden een wijsheid van de zeventiende-eeuwse Franse componist Robert de Visée in herinnering gebracht. ,,Ik hoop dat u, als u al niet gelukkig was, straks in één grote polonaise het gebouw uitloopt.”

Ondanks de aanstekelijke klanken van de Syrische componist, klarinettist en Grammy-winnaar Kinan Azmeh – zijn nummer Wedding zorgde voor een laatste vrolijke noot – gebeurde dit laatste nét niet, maar het speciale WMC-concert liet bij menigeen wel een onuitwisbare indruk achter.