Passión Iberica: Spaanse en Portugese passie aaneengeregen

Door Maarten van Laarhoven
Zon, zee, dans en romantiek. En aan de andere kant: melancholie, hartstocht en onvervuld verlangen. Aangevuld met de gelukzaligheid die zich van je meester kan maken wanneer je bij een naderende zonsondergang mijmerend geniet van een goed glas Vinho do Porto, de beroemde versterkte Portugese wijn.

Het publiek dat donderdagavond naar de Rodahal was gekomen om zich tijdens een het concert getiteld Passión Iberica te laven aan de (muzikale) passie van het Iberische schiereiland, werd bijna letterlijk meegezogen in een bijna oneindige hoeveelheid emoties en gemoedstoestanden. Gevoelens die zich van je meester kunnen maken als je afreist naar het zuiden van Europa op momenten dat niets moet, maar alles mag.

Het aaneengeregen optreden van twee beroemde Zuid-Europese harmonieorkesten – de Banda Sinfonica Portuguesa uit Porto en de La Banda Municipal de Barcelona – als onderdeel van de WMC-concertreeks – mocht met recht worden betiteld als bijzonder.

Negentig jaar

Zo bijzonder zelfs dat El Punt Avui – een van de belangrijkste kranten van Calalonië – er speciaal twee verslaggevers voor naar Nederland had gestuurd: het Kerkraadse optreden van La Banda Municipal de Barcelona was het eerste buitenlandse optreden van het Catalaanse orkest in maar liefst negentig jaar. De laatste keer dat het gemeentelijke harmonieorkest zich buiten de Spaanse landsgrenzen waagde was in 1927. In Frankfurt om precies te zijn.

Voordat de Catalanen in het tweede deel van het concert ‘aan het woord’ kwamen werd het podium op prettige in beslag genomen door de Banda Sinfonica Portuguesa, een orkest dat in 2005 werd opgericht in Porto, de kleurrijke stad waar al sinds jaar en dag de beroemdste wijnen van Portugal naartoe worden verscheept.

Wereldpremière

De Banda Sinfonica Portuguesa geniet in Kerkrade al geruime tijd een grote faam. In 2011 vestigde het Portugese orkest er voorgoed zijn naam door – tijdens een magistraal optreden op de Dutch Open – een recordscore van 98 punten te behalen.

De hooggespannen verwachtingen bij het wat oudere publiek werden ook dit keer meer dan waargemaakt. Onder leiding van dirigent Francisco Ferreira werkte het orkest een gevarieerd programma af, met daarin ruim aandacht voor de fado, de zo kenmerkende volksmuziek die onverbrekelijk verbonden is met Portugal. Verrassend was ook het solo-optreden van de Nederlandse saxofonist Henk van Twillert, docent aan de conservatoria van Amsterdam en Porto. Hij schitterde met zijn baritonsaxofoon in The One-Punch Man een wereldpremière van de Nederlandse componist Chiel Meijering.

Onvervalste Portugese fadoklanken waren te horen in Porto de Saudades, een uit negen delen bestaande ‘Portugese rapsodie’ van de jonge Portugese componist Nelson Jesus, die ook in de zaal aanwezig was.

Jan Cober

Tijdens een lange pauze van ongeveer half uur werd het podium in gereedheid gebracht voor La Banda Municipal de Barcelona, een orkest dat in Spanje grote populariteit geniet onder jongeren. Zowel actief als passief: L’auditori, het concertgebouw waarin La Banda als huisorkest fungeert, staat in een van de modernste wijken van de Catalaanse hoofdstad. Wie het zelf wil zien, kan dit op 17 december combineren met een buitenkans. Op die dag geeft Jan Cober, dirigent van de Koninklijke Harmonie Sainte Cécile in Eijsden leiding aan La Banda Municipal de Barcelona tijdens een speciaal kerstconcert.

Sardena

De verslaggevers van El Punt Avui hadden het Catalaanse thuisfront alle goeds te melden. Het eerste buitenlandse optreden van La Band Municipal de Barcelona in negentig jaar (het stadsorkest bestaat sinds 1886) mocht er zonder twijfel zijn. Aan de hand van een aantal oudere stukken – van onder anderen Joan Lamote de Grignon, een van de eerste dirigenten van het orkest - werden de bezoekers meegenomen naar zonnig Spanje. In de diverse stukken was een duidelijk herkenbare rol weggelegd voor Catalaanse instrumenten, zoals de flabiol i tamborí (fluit en trommeltje), de tible (een soort hobo) en de wat grotere tenora. Instrumenten die een grote rol spelen bij de sardana, de beroemde Catalaanse volksdans.

Consise

Net als zijn Portugese collega Francisco Ferreira heeft ook dirigent Salvador Brotons door zijn feilloze optreden zijn naam voorgoed gevestigd in de Nederlandse harmoniewereld. Als orkestleider, maar ook als componist: hij schreef in totaal zo’n 130 muziekstukken die over de hele wereld worden uitgevoerd. Een ervan van donderdag in de Rodahal te horen tijdens het allereerste Nederlandse optreden La Banda Municipal de Barcelona: de ruim 26 minuten durende Symphonie No. 6, ‘Consise’, een werk dat dateert uit 2012.

‘Consise’ (letterlijk: beknopt, kort, bondig) geeft in slechts één woord weer waar Passión Iberica voor staat: een gevoel van gelukzaligheid dat zich moeilijk laat omschrijven, maar waar je je als toehoorder eenvoudigweg aan over dient te geven. Liefst op de manier waarop ze dat doen in Spanje. Of in Portugal.